فرهنگ هرات-نگین تمدن خراسان
هرات، یکی از کهنترین و فرهنگیترین شهرهای افغانستان، با تاریخی پُر از شکوه و جلال، بهدرستی لقب "مروارید خراسان" را دارد. این شهر در غرب افغانستان واقع شده و از گذشتههای دور یکی از مراکز مهم علمی، ادبی، هنری و مذهبی در منطقه بوده است. فرهنگ هرات نهتنها بازتابی از تاریخ غنی افغانستان است، بلکه نمایندهٔ یکی از اصیلترین جلوههای تمدن اسلامی-خراسانی بهشمار میرود.
ادب و دانش
هرات در دوران تیموریان به اوج شکوفایی فرهنگی رسید؛ زمانی که این شهر میزبان بزرگترین شاعران، نویسندگان، خوشنویسان و عالمان اسلامی بود. در قرن نهم هجری، هرات مرکز فرهنگی جهان اسلام بود. کتابخانهها و مکتبخانههای هرات شهرت جهانی داشتند. از جمله مفاخر ادبی هرات میتوان به جامی، شاعر بزرگ فارسیزبان و عبدالرحمان جاوید اشاره کرد.
هنر خوشنویسی و نگاگری
یکی از مهمترین ویژگیهای فرهنگی هرات، هنر خوشنویسی است. سبک "نستعلیق" که یکی از زیباترین خطوط فارسی است، در هرات به اوج خود رسید. همچنین نگارگری هراتی، معروف به مکتب نگارگری هرات، در دوران تیموریان به یکی از اصیلترین سبکهای مینیاتور شرقی تبدیل شد. آثار این دوره اکنون زینتبخش موزههای بزرگ دنیاست.
معماری
معماری هرات از دیگر جلوههای باشکوه فرهنگ این شهر است. مسجد جامع هرات یکی از قدیمیترین و زیباترین مساجد منطقه است که کاشیکاریهای فیروزهای آن چشم هر بینندهای را میگیرد. ارگ هرات، منارهای مصلی و دیگر بناهای تاریخی، یادگارهایی از شکوه معماری اسلامی-خراسانیاند.
لباس و سنتها
لباس سنتی مردم هرات، بازتابی از فرهنگ اصیل و نجیب خراسانی است. زنان هرات لباسهای رنگین با نقشدوزیهای سنتی و سوزندوزی میپوشند، در حالیکه مردان اغلب چپَن و لباسهای محلی با کلاههای هراتی به تن دارند. مردم هرات به ادب، نزاکت، و احترام به سنتها معروفاند. در مراسم عروسی، لباس و موسیقی خاص خود را دارند و مجالسشان همیشه پر از شور و هنر است.
موسیقی و آداب اجتماعی
موسیقی سنتی هرات، مخصوصاً سازهای چون رباب و دوتار، بخشی از زندگی مردم است. آوازخوانهای محلی اشعار قدما را با لحنی دلنشین اجرا میکنند. مردم هرات به آداب مهمانی و مهماننوازی بسیار پایبندند. در مراسم مذهبی نیز حضور پررنگ دارند و آیینهای سنتی رمضان، محرم، عید قربان و عید فطر با احترام خاصی برگزار میشود.
غذا و خوراک
غذاهای هراتی بسیار لذیذ و خاصاند. قابلی هراتی، شوربا، آش هراتی، بولانی، منتو، و نانهای محلی از جمله غذاهاییاند که طعمشان در ذهن باقی میماند. چای سبز با هل و زعفران، همراه با نقل و خشکبار، بخش جداییناپذیر از محافل دوستانه و خانوادگی مردم هرات است.